یکی از فعالیت های پیشاهنگی در زندگی خارج شهر ( اردوها ) شناخت جهت یابی ها و کار با قطب نما است
جهتيابي
با قطبنما ـ قطبنما از جمله اختراعاتي است كه خدمات ذيقيمتي به حيات بشريت كرده است. قبل از اختراع اين دستگاه، بسياري از افراد و كشتيها در نتيجه گم كردن خط سير حركت خود در درياها، صحراها، بيابانها و كوهستانها حيران و سرگردان مانده و بالاخره جان خويش را از دست ادهاند در حالي که بدون قطبنما هم ميتوان جهات را شناخت.
طرز جهتيابي با قطبنما آن است كه اين اسباب كوچك را بر زمين مسطحي ميگذاريم تا عقربه ساكن شود. سمتي را كه نوك عقربه مغناطيس نشان ميدهد شمال است (در بعضي از قطبنماها اين سمت به رنگ ديگري است و در بعضي ديگر نوك عقربهاي كه شمال را نشان ميدهد مانند سهم ميباشد) البته پس از يافتن شمال ميتوان ساير جهات را نيز يافت. زيرا اگر طوري بايستيم كه شمال روبري ما باشد، پشت سر ما جنوب و دست راستمان به طرف مشرق و دست چپمان به طرف مغرب خواهد بود.
با ساعت ـ ساعتي را بر سطح صاف يا بر كف دست به طور افقي گذارده و چوب كبريت يا سوزن و يا شيء نوك تيزي را به طور قايم در كنار صفحه ساعت و مجاور رأس عقربه كوچك (ساعتشمار) گذاشته و آنقدر ساعت را بگردانيد تا اينكه سايه چوب كبريت يا سوزن يا شيء نوك تيز بر عقربه ساعتشمار منطبق گردد. در اين موقع امتداد خط منصفالزاويه بين عقربه ساعتشمار و دسته ساعت (در ساعتهاي مچي ساعت سه) جهت شمال و جنوب را به شما نشان ميدهد و از ساعت 6 صبح تا 6 بعدازظهر شمال در جهتي از صفحه واقع است كه در آن جهت عقربه ساعتشمار از دسته ساعت دورتر است.
عقربه ساعتشمار بر روي 7 ساعت و البته از دسته ساعت دو فاصله دارد يكي كوتاه و ديگري طويل. شمال بر روي منصفالزاويه بين 3 و 7 و در سمت طويل يعني در جهت عدد 11 واقع است و جنوب در جهت عدد 5.
در روزهايي كه هوا ابر است اين طريقه را نيز ميتوان بكار برد؛ بدين ترتيب كه ورقه كاغذ سفيدي را بر صفحه ساعت بگذاريد هنگامي كه شيء نوك تيز يا چوب كبريت و يا سوزني را از روي صفحه كاغذ بر رأس عقربه ساعت ميگذاريد سايه بسيار ضعيفي از شيء موردنظر بر صفحه كاغذ نمايان خواهد شد و بدين ترتيب جهاتيابي به طريق فوق ميسر خواهد بود.
توسط آفتاب ـ به خاطر بسپاريد كه هميشه در اول فروردين و مهر يعني اول بهار و پاييز كه شب و روز با هم مساوي است آفتاب ساعت 6 صبح در مشرق طلوع و در ساعت 6 بعدازظهر در مغرب غروب ميكند. پس در حقيقت ساعت 9 بامداد آفتاب (در نيمكره شمالي) در جنوب شرقي و در ساعت 12 يعني ظهر مقابل جنوب غربي است.
در اواسط زمستان كه روزها از هر موقع ديگر سال كوتاهتر است، آفتاب هنگام طلوع تقريباً به مقابل جنوب شرقي و هنگام غروب به مقابل جنوب غربي است.
در اواسط تابستان كه روزها از همه موقع ديگر سال بلندتر است آفتاب در وقت طلوع تقريباً به مقابل شمال شرقي و هنگام غروب تقريباً به مقابل شمال غربي ميباشد.
به وسيله باد ـ اگر شما جهت وزش بادهاي شهر و محل زندگي خود را بدانيد ميتوانيد از روي آنها جهات را بيابيد. براي تعيين جهت وزش باد كافي است دستمالي را جلوي باد گرفته يا كمي خاك را از 30 سانتيمتري بر زمين بپاشيد يا به برگهاي درختان و گياهان نظر نموده و دريابيد كه در فصول مختلف وزش باد در ناحيه زندگي شما از كدام سمت است. البته گاهي اوقات طوفانها و گردبادها به طور نامنظم از هر سو ميوزد.
به وسيله ستاره قطبي ـ اگر شما قادر باشيد كه همه شب و در هر مكان ستارهقطبي را در آسمان بيابيد ميتوانيد از روي آن جهات را به خوبي بشناسيد، زيرا اگر ستاره قطبي درست در شمال خط استوا و درست مقابل شمال است و به نظر ميرسد كه اين ستاره در آسمان ثابت بوده و تمام ستارگان ديگر به گرد آن ميچرخند؛ براي يافتن اين ستاره بايد دباكبر را شناخت كه در ميان عوام به ستاره هفت برادران مشهوراند و اين صور فلكي از هفت ستاره تشكيل شده كه 4 ستاره آن مطابق شكل تشكيل ذوزنقه داده و 3 ستاره ديگر آن به صورت دم در انتهاي ذوزنقه ميباشند. هرگاه خط واصل بين دو ستاره قاعده كوتاه ذوذنقه موردبحث را امتداد دهيم به ستاره قطبي ميرسد كه ستارهاي است درخشان و پرنور و همين ستاره در انتهاي دم يك صورفلكي ديگر واقع شده كه از 6 ستاره تشكيل شده كه 4 ستاره آخري آن شبيه ذوذنقه است.